Kürdistan Sosyalist Partisi, 3. Büyük Kongresi’ni 10.30.2022 tarihinde Diyarbakır Mitani Oteli’nde gerçekleştirdi. Kürdistan’ın dört parçasından siyasal parti ve demokratik örgüt temsilcileri ile yüzlerce aydın ve yazarın yer aldığı kongre görkemli ve coşkulu bir atmosferde sonuçlandı.
Yüzlerce kurum ve şahsiyetin destek mesajı gönderdiği Kongre Kürt basını tarafından yoğun şekilde izlenerek canlı olarak yayınlandı.
Serhat Amedi’nin yaptığı açılış konuşmasından sonra PSK 3. Büyük Kongresi’ni yönetmek üzere Ramazan Moray, Gönül Dabakoğlu, Celal Yıldız ve Bahattin Turan’dan oluşan divan seçildi.
Ey Reqib marşının çalınması ve özgürlük ve demokrasi şehitleri için yapılan saygı duruşu ardından konuşmasını yapmak üzere PSK Genel Başkan Mesud Tek söz aldı.
Genel Başkan Mesut Tek Kürtçe olarak yaptığı konuşmasında bölgede ve Türkiye’de yaşanan son siyasal gelişmelere değindi. Çok yönlü bir kriz içinde olan Türkiye’nin yeni gelişmelere ve değişime gebe olduğunun altını çizen Tek, konuşmasında olası gelişmelere hazırlıklı olmak için Kürt siyasi aktörlerinin ulusal bir çatı altında birleşmesi gerektiğinin altını çizdi. Tek konuşmasında Kürt siyasi parti ve aktörlerinin; Kürt kimliğinin tanınması, Kürt dilinin eğitim ve resmi dil olarak kabul edilmesi, Kürdistan ismi ile örgütlenmenin serbest hale getirilmesi ve Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalara uyması olmak üzere dört temel ilkede ortak bir program etrafında birleşebileceğinin ifade etti. Kürtlerin ulusal bir odak oluşturmaları halinde, Kürt siyasetinin yeni dönemde siyasi süreci etkileyebileceği ve Kürtler lehine olumlu sonuçlar elde bileceklerini dile getirdi.
Tek’in ardından PSK Genel Başkan adayı Bayram Bozyel yeni döneme ilişkin görüş ve önerilerini dile getirdi. Bozyel konuşmasında Kürt hareketinin şiddete karşı açık ve net tavır alması gerektiğine dikkat çekerek, hem PKK hem de devlete çatışma ve şiddeti terk etme çağrısında bulundu. Bozyel yaptığı konuşmasında 48 yıllık geçmişiyle PSK’nin Kürt halkının özgürlük mücadelesinde tarihi ve kararlı duruşunu hatırlatarak, bu süreçte emeği geçenlere teşekkürlerini ifade etti. Konuşmasında Türkiye’de olası gelişmelerin yönü ve Kürtlerin alması gereken tutum hakkında değerlendirmelerde bulunan Bozyel, PSK’nin ikili ittifak anlayışını dile getirdi. PSK’nin Kürt sorununun çözümü ile Türkiye’nin demokratikleşmesi çabaları arasındaki ilişkinin farkında olduğunu ifade eden Bozyel, Kürtlerin en geniş kesimlerinin Ulusal Demokratik İttifak altında birleşmelerinin aciliyetini, aynı zamanda Türkiye’de bir Demokrasi İttifakı’nın gereğinin altını çizdi.
Bayram Bozyel’in konuşmasının ardından sırayla Hizba Zahmetkêşên Kurdistan adına Siwar Mahmud, Partîya Azadîya Kurdistanê Genel Başkanı Mustafa Özçelik, TEVGER adına M. Can Azbay, siyatsetçi/yazar İbrahim Güçlü, Hereketa Azadî adına Metin Pîrani ve Siyasetç Süleyman Keleşi söz alarak düşüncelerini dile getirdiler Kongreye dayanışma mesajlarını dile getirdiler.
Yapılan konuşmaların ardından siyasi parti, demokratik örgüt ve şahsiyetlerin PSK 3. Kongresi’ne gönderdikleri mesajlar okundu
Konukların konuşması ve mesajların okunması ardından Faaliyet ve Mali raporlar okundu. Raporların okunmasından sonra delegeler görüş ve önerilerini dile getirdi ve her iki rapor oylanarak aklandı.
Daha sonra Karar Tasarıları Komisyonu’nun hazırladığı taslaklar okunarak onaylandı.
Kongrenin seçim maddesinde genel başkanlık seçimine tek aday olarak giren Bayram Bozyel bütün delegelerin oyuyla PSK’nin yeni Genel Başkanı olarak seçilirken, yeni parti meclisi listesi de delegelerin ortak iradesiyle onandı.
PSK 3. Büyük Kongresi delegelerin dilek ve temennilerini dile getirmesinin ardından son buldu.
PSK 3. Büyük Kongresi’ne katılan ve gönderdikleri mesajla destek sunan siyasi parti, kurum ve şahsiyetler şunlar.
Yekîtîya Niştîmana Kurdistan YNK,
Hîzba Demokrata Kurdistana îran Mihemed Nezîf Qadirî
Hîzba Zahmetkêşên Kurdistan Siwar Mahmud, Bextiyar Mistefa)
Hizba Şui a Kurdistan (Ebu Saman, Hevta Resul)
Bizotnemaya Demokratî Gelê Kurdistan (Xelil Mahmud)
Partîya Azadîya Kurdistan Genel Baş. Mustafa Özçelik, Gn. Baş. Yar. Vahit Aba
Kürdistan Komünist Partisi Genel Başkanı Sinan Çiftyürek
Hak ve Özgürlükler Partisi Gen. Baş Yardımcıları M. Şah Eren ile Mahsun Çelebî
Tevgera Demokratik a Kurdistan TEVGER adına Cano Amedi, Baran Bozkan, Siraç Kaya, Cabbar Şırnaqi
Parti Demokrati Kurdistan Bakur Bora Balin
Hareketa Azadî adına Metin Piran
PDK Bakur adına Mustafa Konuk
Partîya Azadî adına Cemal Satı
PÊLKURD adına Haluk Gökalp
Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) adına Hayrettin Aldun
Komeleya Şêx Seîd adına Kasım Fırat, Ramazan Arı, Zahit Çiftkuran, Samet Bilgin
Pir Sultan Abdal Derneği Diyarbakır Şubesi Başkanı Aydın Atlı
Dicle Fırat Grubu Diyalog grubu adına Muhittin Batmanlı
Türkiye emekliler Derneği Diyarbakır Şubesi Başkan Yardımcısı Mecit Kaçar
Platforma Zimanê Kurdî sözcüsü Şerefxan Ciziri
Çinar Belediye Başkanı Bedri Kaya
Partîya Demokratî Pêşverû Şexmus Hemo
Partîya Yekîtî Kurdistanî Surî Elî Hermesi, Silêmanî Baravî
Nivîskar Seîd Memûzin
Yekîtîya Komelên Kurdistan KOMKAR Almanya
Kovan Amedî Serokê Federasyona Komeleyên Kurdistan li Swêd
İsmail Kamil Serokê Federasyona Revenda Kurdistanî
Halime Oğuz Danimarka Sosyalist Halk Partisi milletvekili
Eskerê Boyîk Nivîskar
Şakir Epözdemir Lêkoliner/Nivîskar
Hikmet Can (Ronakbîr)
Mahmut Fevzi Fırat (Ronakbîr)
Zana Sezen HAK-PAR Kürdistan Bölgesi Temsilcisi
Mustafa Müslümoğlu ( Rêveberê Komeleya Karkerên Parisê)
Baran Hemze
Adem Özcaner Eski Milletvekli
Av. M. Celal Baykara,
Dara Bilek Siyasetvan
Rojîn Cegerxwîn
Munzur Çem Nivîskar
Cemil İbrahim Almanya
Doğan Ceren İsviçre
Ahmet Kardam Yazar
Pir Rıza Almanya
Murat Dağdelen
Dr. Husên Hebeş Helnestvan û Zimanzan
Haci Kardoxî Radyo Ashtî
Dr. Ekrem Bilek
Metin İncesu Serokê NAVEND
Nawenda Rewenda Kurdistanî –Danmark
Yılmaz Yıldız Serokê KOMKAR Kopenhagen
Mahmud Kalo Berdevkê Fermî yê Festivala Serxwebûna Kurdistanê
KOMJIN Kürdistan Kadınlar Birliği
Haluk Yıldızhan (Siyasetvan)
Seîd Veroj (Nivîskar)
Şeyhmus Diken (Nivîskar)
Hasan Beksek (Esnaf)
Mele Arif (Siyasetvan)
Mahmut Kılınç (Siyasetvan)
Eyüp Karakeçi (Siyasetvan)
İbrahim Güçlü (Nivîskar)
Ehmed Kanî (Nivîskar)
Nedret Bilici
Sedat Yurtdaş (Parêzer)
Abdullah Çelebi (Siyasetvan)
Paşa akdoğan (Siyasetvan)
Tahsin Sever (Nivîskar)
Osman Karavil (Siyasetvan)
Mahmud Çeşme (Ronakbîr)
Ali Öncü (Sendîkavan)
Ömer Özmen (Nvîskar)
Vera Koyî (Nivîskar)
Zahit Bozarslan (Siyasetvan)
Muzaffer Toy (Cotkar, parêzer)
Şeymus Ülek (Parêzer)
Mehmet Güzeller (Parêzer)
Sıdkı Zilan (Parêzer)
Şeyhmus Asıg (Siyasetvan)
Kürd Demokratik Partisi adına Nesih Demirtaş, Mustafa Akıcı
İsmail Beşikçi
Ziya Avcı
Lokman Polat
Salih Qiti
DİAKURD
HEZKURD adına Suphi Özgen
PDK-T adına Sedat Karademir, Cihan Kılıççı
PİA adına Ahmet Kaya, Sedat Doğan
Di van rojên ku Tirkiye di nav pêvajoyek krîtîk a
hilbijartinan da ye (14 Gulan 2023), wek hemû aktorên siyasî siyaseta PSKê a
hilbijartinê jî tê nîqaşkirin, ji alî hinekan va piştgirî lê tê kirin û ji alî hinekan
va jî tê rexnekirin.
Divê bê zanîn ku helwesta PSKê ya di derbarê hilbijartinên
14ê Gulanê da ji siyasetek hilbijartinê wêdetir, xwedîyê kûrahîya rewşenbîrî,
kevneşopeke siyasî û dîrokî ye.
Helwesta PSKê hem ji bo hilbijartinên serokkomarîyê û hem jî
ji bo parlementoyê, ji hesabên rojane zêdetir, ji mecbûrîyeta şert û mercên
konkrêt yên ku gelê Kurd pê re rû bi rû ma ye, pêktê.
Bi giştî tê qebûlkirin ku Partîya Sosyalîst a
Kurdistanê-pSKê di têkoşîna azadîya Bakurê Kurdistanê da xwedîyê helwestek siyasî
ya bêhempa ye. Ev helwesta siyasî ya yekta, di serî da di pêwendîya ku PSK di
navbera têkoşîna Gelê Kurd a azadîxwaz û têkoşîna demokrasî ya li Tirkiyê da
ava kiriye, xwe nîşan dide. Perspektîfa siyasî ya PSKê ku ji destpêkê va di
slogana "Ji Tirkiyê ra demokrasî, ji Kurdistanê ra azadî" da cih
girtîbû, ne klîşeyek ku li ser maseyê hatibû afirandin, lê bi ezmûna têkoşîna
Gelê Kurd a bi sedsalan neqişî bû. Yanî, di derbarê pirsa Kurd da pêşniyaza “ji
bo Kurdistanê Federasyon û ji bo Tirkiyê demokrasî“, ji encama nirxandina şert
û mercên Bakûrê Kurdistanê û Tirkiyê derketiye holê.
Di hindurê pêşniyaza çareserîya federal da dîyalektîk û
hişmendîyek giştî heye. Bi gotinek vekirîtir, di pirsa Kurd da çareserîya
federal bi diyaloga hevbeş, bi têkilîya civaka Tirk û di encama dawîn da bi
makezagonek nû pêwist e.
Bi gotineke din, di pirsa Kurd da çareserîya federal û û di
navbera şîara “ji Tirkiyê ra demokrasî,
ji Kurdistanê ra azadî“ da pevgirêdaneke xurt heye. Pêşketina demokrasîya li Tirkiyê (her çiqas
bi serê xwe çareserî nebe jî) wê ji bo çareserîya Pirsa Kurd hewayek guncav
çêke û ji bo çareserîya federal makezagonek nû hêsan bike. Tirkiyeya ku
pirsgirêka Kurd çareser bike, wê ji bendavên xwe xilas bibe û rêya demokrasîyê
hêsantir bike.
Ezmûna sedsala borî ev pêşbînîya siyasî ya PSKê gelek caran
piştrast kiriye. Her ku li Tirkiyê hewaya siyasî nerm bûye û demokratîk bûye,
têkoşîna azadîya gelê Kurd hêzek mezin bi dest xistiye; gava hewaya siyasî teng
û otorîter bûye, bindestî û çewsandina herî mezin para Milletê Kurd ketiye.
Konjonktura siyasî ya
serdema dawî û erkên Tevgera Kurd
Di 7-8 salên dawîn da hem li parçeyên din hem jî li Tirkiyê
Milletê Kurd raserî êrîşek mezin hat. Em dizanin ku piştî têkçûna pêvajoya
çareserî ya sala 2015an, Tirkiyê siyaseta xwe ya navxweyî û derve li ser
dijberîya-Kurdan ava kir. Di heyama dawîn da piranîya destkeftîyên demokratîk
hatin desteserkirin, dozên girtinê li partîyên Kurdistanî hatin vekirin, qadên
xebata wan a demokratîk û legal hatin tengkirin, bi sedan şaredarên ku hatibûn
hilbijartin hatin girtin, li şûna wan qeyyûm hatin tayînkirin, bi sed hezaran
kes bi biryarên KHK ji kar hatin avêtin û birçî man. Bi gotinek din, Tirkiye û
Kurdistan bû girtîxaneyek vekirî.
PSK di platformên cuda de rewşa heyî nirxand û gihaye encamên
pêwist. Di Banga Lezgîn a Çareseriya Azadî, Demokrasî û Aştiyê da ku, di
09.04.2021an da hate weşandin û di danezana dawî û biryarên Kongreya 3emin
da (30.10.2022) ji bo sînga xwe ji
êrîşên topyekûn yên li dijî Gelê Kurd bike sîper, ji bo xitimandina rewşa
siyasî bê derbaskirin, ji bo rewşek qanûnî û demokratîk bê avakirin pêşnîyazên
zelal û eşkere hatin diyarkirin. Di vê
çarçoveyê da PSKê hem ji bo alîyê tevgera Kurd û hem jî ji bo alîyê hêzên
demokratîk yên Tirkiyê pêşniyara xwe ya ji bo tifaqa dualî nû kir. Li gor vê
yekê hêzên netewa demokratîk a Kurd divê herî zêde li dora daxwazên netewî yên
bingehîn bibin yek, mudaxeleyî pêvajoya siyasî bikin û hewl bidin ku
arastekirina pêvajoyê di berjewendîya Gelê Kurd da bizîvirin. Bi heman awayî,
divê aktorên siyasî yên Kurd bi hêzên guhertin û demokrasî yên Tirkiyê ra
diyalogek tund bikin û ji bo asayîkirin û demokratîkkirina pêvajoya siyasî
yaTirkiyê hewl bidin. PSK di heyama borî de li gor van biryar û perspektîfên
siyasî gelek însiyatîf danî û bi israr bangên xwe yên ji bo Tifaqa Neteweya
Demokratîk û Tifaqa Demokrasîyê berdewam kirin.
Polîtîkaya me ya
hilbijartina 14ê Gulanê li gor hewcedarîyên heyî yên civakê hatiye diyarkirin.
Polîtîka me ya hilbijartinên 14ê Gulanê, bi taybet jî
tevlêbûna me ya nava Tifaqa Azadî û Demokrasî ya Kurd ku HDPê jî di nav da ye,
li gor berjewendîyên stratejîk yên Gelê Kurd hatiye diyarkirin. Her çend hin
dijberên me yên siyasî û kêmhiş û çavkor di têgihiştinê da zehmetîyan dikşînin
jî, siyaseta me ya hilbijartina 14ê Gulanê ji tifaqek hilbijartinê wêdetir
xwedîyê wateyek siyasî û dîrokî ye. Ji bo kêmkirina metirsiyên li pêşîya gelê
Kurd û ji bo em karibin hewa siyasî ji bo berjewendîyên gelê xwe biguherin,
diyalog û tifaqa navbera Kurdan pêdivîyek dîrokî ye. Luksa tu partîyek Kurd nîn
e ku ji vê berpirsîyarîyê bireve. Li alîyê din, meriv nikare li bendê be ku wê
însiyatîfên bi vî rengî ji pirsgirêkan bêpar bin, ev dibe safîtî. Ya girîng ew
e ku em karibin li hember zehmetîyan rawestin û di vî warî de cesareta avêtina
gava yekem nîşan bidin. Di vî warî da Tifaqa Azadî û Demokrasîya Kurd pêngava
yekem e û wek her pêngavê ji kêmasîyan ne dûr e. Me dixwest ku aktorên cuda yên
siyaseta Kurd di vê pêvajoyê de cîh bigirin û ji bo vê jî me hewl da. Ji alîyê
din, divê em zanibin ku ji bo Kurdan pêvajoya esasî piştî hilbijartinan dest pê
bike. Ji ber vê, derfeta temamkirina kêmasîyên heyî û baştirkirina kar ji dest
nehatiye berdan.
PSK, ne bi hesabên teng û pêşqinyatîyê, lê bi perspektîfa
armanca mezin a azadîya Milletê Kurd li têkoşîna siyasî û li pêşerojê dinêre.
Em hewl didin bi pêşbînîyek siyasî rêya xwe diyar bikin da ku her kes û bi
taybet gelê me bi ser bikeve. Em li ser esasê “di siyasetê de dostanî û
dijminatîya mutleq tune” tevdigerin û ya sereke berjewendîyên gelê me ye.
Tifaqa siyasî ne
wekhevbûn e, di xalên hevbeş de hevkarî ye.
Ji bo partîyek ku bi diyalog û aştîyane çareserîya pirsa
Kurd ji xwe ra esas digire (PSK), ji bo çareserkirina pirsgirêkan pir xwezayî
ye ku bi aktorên siyasî yên têkildar ra diyalogê deynin û tifaqê bikin. Di
mantiqê tifaqê da newekhevbûn, hevparî heye. Aktorên ku xwedîyê bername û
taybetmendîyên cuda ne û di xalên esasî da dixwazin li hev bikin û xwe
bigihînin çareserîyê, hem pêwistîya siyasetê û hem jî ya pêvajoya demokrasîyê
ye.
Heman tişt ji bo Tifaqa Azadî û Demokrasîyê a Kurd jî derbas dibe. PSK partîyek xwedî tecrûbeya
50 salî ye. Di demên çûyî de hem bi aktorên siyasî yên Kurd re beşdarî gelek
pêvajoyên tifaqên netewî bû û hem jî bi hêzên Sosyalîstên Tirkiyê re bûye
xwedîyê gelek tecrûbeyên hevkarîyê. PSK ji van însiyatîf û tifaqan qet zirar
nedîtiye, berevajî vê yekê ji bo avakirina tifaqên herdemî ev wek serpêhatî û
destkeftîyên girîng bi nav kiriye û di hişmendîya xwe ya siyasî da tomar
kiriye.
Têgiha herî baş ya ku têkoşîna siyasî ya 50 salî ya PSK bi
nav dike, têgiha îstiqrarê ye. Têgiha îstîqrarê hêmanên hevgirtin, pêşbînî,
pîvan û pêbawerîyê di nava xwe da dihewîne. Mîna her aktorekî siyasî, di
têkoşîna azadîya ku nîv sedsal e didome, dibe ku kêmasîyên PSKê jî hebin û
mirov dikare bibêje hin armancên ku danîye pêşîya xwe jî pêk neanîye. Lê di
nava tu hevoka ku navê PSKê tê da derbas dibe, cîh ji bêserûberî û bêhelwestîyê
ra tune ye. Di salên têkoşîna xwe yên dûr û dirêj da PSKê tu dostekî xwe
xeyalşikestî nekiriye, di nava muxatabên
xwe da her tim pîvan û bawerî telqîn kiriye.
Ji ber ku ew her tim li ser esasê prensîpan nêzîkî her
pirsgirêkê bûye.
Sedema ku di maratonek dijwar a sedsalî da karibûye bi
rûyekî spî ala azadîyê heta bi roja me hilgirtiye ev e.
PSK, ne tenê ya PSKî yan e, destkeftîyek hevpar a Milletê
Kurd e.
24.04.2023
Bayram Bozyel
Serokê Giştî yê PSKê